الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

330

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

باشد ، كه شامل آيات قرآن و ساير انذارهاى پيامبر ص و رهبران الهى مىشود . 3 - « خشيت » ، چنان كه در گذشته نيز گفته‌ايم ، به معنى ترسى است كه آميخته با احساس عظمت باشد ، و تعبير به « رحمان » كه مظهر رحمت عامه خداوند است در اينجا نكته لطيفى در بر دارد ، و آن اينكه : در عين ترس از عظمت خداوند بايد اميد به رحمت او نيز داشته باشند ، تا دو كفه « خوف » و « رجا » كه عامل حركت مستمر تكاملى است متوازن گردد . جالب اين است كه در بعضى از آيات قرآن در مورد « رجا و اميد » نام « اللَّه » ذكر شده كه مظهر هيبت و عظمت است ( لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّه وَالْيَوْمَ الآخِرَ - احزاب - 21 ) اشاره به اينكه هم رجا بايد با خوف آميخته شود و هم خوف با رجا ( دقت كنيد ) . 4 - تعبير « بالغيب » در اينجا اشاره به شناخت خداوند از طريق استدلال و برهان است ، چرا كه ذات پاك او از حواس انسان پنهان مىباشد ، تنها با چشم دل و از لابلاى آثارش مىتوان جمال و جلال او را مشاهده كرد . اين احتمال نيز وجود دارد كه « غيب » در اينجا به معنى پنهان از چشم مردم است ، يعنى مقام « خشيت » و ترس او جنبه ريايى و در حضور مردم نداشته باشد ، بلكه در نهان نيز داراى خشيت باشد . بعضى نيز آن را به معنى « قيامت » تفسير كرده‌اند ، چرا كه از مصداقهاى روشن امورى است كه از حس ما پنهان است ، ولى معنى اول از همه مناسبتر به نظر مىرسد . 5 - جمله « فبشره » در حقيقت تكميل « انذار » است ، زيرا پيامبر ص